Online media en de gezagscrisis

Delen

Vorige week kon je hier een bericht aantreffen over generaties en gezag. Dit naar aanleiding van de bijeenkomst van happyChaos, waar werd nagedacht over oplossingen voor wat genoemd wordt de gezagscrisis.

Op het artikel kwam een reactie van één van de organisatoren van de bijeenkomst. Deze reactie zette me aan het denken.

Je kunt gezag op allerlei manieren definií«ren, maar dat we in dit land een zeker probleem hebben met “˜gezag’ is denk ik wel een gedeelde observatie: conducteurs worden in elkaar geslagen, twintigers “˜hebben maling’ aan regels en politici weten niet goed meer hoe ze mensen moeten of kunnen aanspreken. Of iemand daar ‘schuld’ aan heeft, vind ik niet zo interessant – de vraag is eerder: wat doen we eraan – maar het kan soms wel inzichtelijk zijn om een paar ontwikkelingen aan elkaar te knopen en te bekijken of er misschien verbanden te zien zijn of dat we het hadden kunnen zien aankomen. Of er – in een term van Max Weber – sprake is van Wahlverwandschaft (in principe onafhankelijk van elkaar optredende, maar elkaar versterkende culturele fenomenen).

Podium

Een bekend voorbeeld van Wahlverwandschaft is de gelijktijdige opkomst van het Calvinisme en kapitalisme in Nederland. Deze gezamenlijkheid heeft ons economisch geen windeieren gelegd – hard werken in het zweet uws aanschijns en zo. Twee ontwikkelingen die nu min of meer tegelijk zichtbaar zijn, zijn afbrokkelende gezagsstructuren en de opkomst van online media.

Aan de ene kant zien we een steeds meer ‘self centered’ wereldbeeld als gevolg van de culturele ontwikkeling die we “˜ontzuiling’ noemen: het wegvallen van vaste structuren rondom kerk of andere levensovertuiging en het zoeken van nieuwe betekenissen en zingeving. Een en ander leidend tot “˜het einde van de Grote Verhalen“˜ en de noodzaak om je eigen verhaal te maken, in de jaren zeventig kernachtig het “˜Ik-tijdperk’ gedoopt. Maar, zoals de bedenker van de term Grote Verhalen, de Franse filosoof Lyotard, zei: “Je kunt niet zomaar even een andere interpretatie van je bestaan omarmen. En er is bovendien ook helemaal geen reservoir aan zinvolle betekenissen voorhanden waar je makkelijk uit kunt putten.” Gecombineerd met de gevolgen van een “˜anti-autoritaire’ opvoeding is het geen wonder dat er zo gezocht wordt.

Aan de andere kant is daar de technologie van “˜het programmeerbare web’ (blogs, mashups, sociale netwerken), waardoor de gebruikers steeds meer “˜eigenaar’ worden van wat er online te vinden is. Zo’n podium geeft de kans om je ideeí«n en meningen ongebreideld te ventileren, in blogs, op sociale netwerksites, op nieuwssites enzovoorts en de stap naar de gedachte dat deze ideeí«n en meningen ook daadwerkelijk relevant zijn, is dan maar een kleine. De volgende stap – naar de overtuiging dat deze meningen relevanter zijn dan andere – ook. Het individualisme floreert op een podium waar je het altijd zelf voor het zeggen hebt, maar wat gebeurt er als je van dat allerindividueelste podium afstapt?

De “˜echte’ werkelijkheid

Dan sta je ineens midden in de werkelijkheid van school, verkeer, werk, relaties… Een werkelijkheid waar ook allemaal andere mensen IRL aanwezig zijn en waar allerlei regels gelden die je niet zelf bedacht hebt – en waarmee je het misschien niet eens bent. Waarom mag ik geen kauwgom kauwen in de klas? Waarom zou ik hier maar 120 mogen? Geloof je “˜machthebbers’ niet: wie ben jij dat je dat voor mij kunt bepalen? Of je vindt dat je niet goed behandeld wordt; en eist op hoge poten respect. Het blijkt voor een bepaalde groep lastig om zich aan te passen als het gaat om vragen als: Wie stelt de regels vast? Wie verschaft wie “˜gezag’ en waarom? Maar ook als het gaat om vragen als: wie heeft er autoriteit? Wie zegt iets met recht en reden en wie raaskalt maar wat? Het is blijkbaar niet helder met hoeveel legitimiteit gezag wordt uitgeoefend en dus wordt alles ter discussie gesteld. Dat geldt natuurlijk in vergrote mate voor de generatie die zich nu beklaagt over gebrek aan gezag, omdat deze generatie, meer dan de generaties ervoor, online “˜leeft’ en bovendien van hun ouders een allergie heeft meegekregen voor gezag – het gezag waar ze nu om vragen.

Deze combinatie – minder bereidheid om je aan gezag te onderwerpen als culturele ontwikkeling en de mogelijkheid om je standpunten en meningen altijd uit te dragen als gevolg van de technologie – zorgt ervoor dat de “˜gezagscrisis’ – of die nu groot of klein is – in elk geval enorm zichtbaar is. De media pikken dingen nu eenmaal graag op en er is erg veel om op te pikken, vandaag-de-dag. Daardoor lijkt het probleem wellicht groter dan het is. Iedere in elkaar geslagen conducteur is er één te veel, maar er zijn gelukkig nog altijd veel meer conducteurs die niet in elkaar geslagen worden – wel zijn er veel bang. Negatieve percepties kunnen in dit geval ook een hoop kwaad doen; zie bijvoorbeeld ook hoe Nederland de afgelopen jaren aantoonbaar veiliger is geworden, maar dat Nederlanders zich onveiliger voelen.

Meejanken met de wolven in het bos lijkt me geen manier om de gezagscrisis te overkomen. Ik geloof ook niet dat het hier gaat om een crisis van de democratie, zoals wel eens gezegd wordt. Het is een ongelooflijke open deur, maar we wonen nu eenmaal met z’n allen op een klein oppervlak en het enige dat we hebben zijn a. ons gedrag in de vorm van hoffelijkheid naar elkaar en b. ons politieke systeem dat – zoals Maarten van Rossem treffend stelt – een klotesysteem is, maar iets beters is er niet. Komt het toch weer aan op persoonlijke verantwoordelijkheid.


Delen

About Annemarie Stel

Annemarie Stel is voorlichtingskundige en gedurende 22 jaar gepokt en gemazeld bij de Rijksoverheid, zowel bij ministeries als bij uitvoeringsorganisaties. Zij heeft een achtergrond in ICT en sinds 1992 in arbeidsmarktcommunicatie, als beleidsmedewerker, adviseur, coördinator en campagnemanager, als laatste van Werken bij het Rijk. Sinds 2007 adviseert ze onder de naam Wervingsvisie.nl organisaties over arbeidsmarktcommunicatie, employer branding en recruitment.

 

Wervingsvisie.nl helpt je bij het bedenken wat je nodig hebt, bij het goed formuleren van de vraag en de mogelijke oplossingen. Het ontwikkelen van een arbeidsmarkt- of employer-brandingstrategie is immers een flinke klus, waarbij je het hoofd moet bieden aan veel ontwikkelingen en onderscheid moet maken tussen ‘best practices’, ‘hypes’ en ‘trends’

 

Meer informatie? Kijk op www.wervingsvisie.nl.

1 comment on “Online media en de gezagscrisis

  1. Pingback: Tweets die vermelden Online media en de gezagscrisis | HI-RE Interim Blog -- Topsy.com

Comments are closed.